IP-waarde en zones in de badkamer: wat mag waar?
Door Vincent · eigenaar Designradiatoren Online
Vincent is eigenaar van Designradiatoren Online en adviseert sinds 2015 over designradiatoren, elektrisch verwarmen en warmtepompen.
Vragen? Neem contact op of bel +31 (0)85 3036 555.
Wilt u een elektrische handdoekradiator of een infraroodpaneel in de badkamer? Dan moet u rekening houden met de plek waar deze komt te hangen. Water en stroom gaan slecht samen, en daarom gelden er regels voor wat waar mag. In dit artikel leest u welke regels dat zijn. Zo weet u waar u op let bij het kiezen, en bereidt u het gesprek met uw elektricien goed voor.
De regels draaien om twee dingen. Het eerste zijn de zones rond bad en douche; in België heten ze volumes. Hoe dichter bij het water, hoe strenger de eisen. Het tweede is de IP-waarde: die geeft aan hoe goed een apparaat beschermd is tegen stof en water. Per zone geldt een minimale IP-waarde. De zone bepaalt ook of het apparaat een stekker mag hebben of vast aangesloten moet worden.
Hieronder leest u wat de IP-code betekent, hoe de zones lopen in Nederland en in België, en wat dat betekent voor een elektrische handdoekradiator of een infraroodpaneel.
Deze uitleg helpt u kiezen, maar vervangt geen elektricien. Laat de plaats van het apparaat en van het stopcontact altijd beoordelen door een erkend elektricien. Werken aan de elektrische installatie doet u nooit zelf: dat is levensgevaarlijk.
De zones in één oogopslag
Schematisch. De IP-waarden zijn minimumeisen. Maten volgens NEN 1010 en het AREI 2025. Uw elektricien meet de zones in uw eigen badkamer.
Zone 0
minimaal IPX7
In het bad of de douchebak. Bij een douche met een vlakke vloer: de vloer tot 10 cm hoogte.
België: volume 0 · AD7
Zone 1
minimaal IPX4
Boven het bad en rond de douche, tot 2,25 m hoogte of tot de hoogste douchekop. Ook de bereikbare ruimte onder het bad.
België: volume 1 · AD4
Zone 2
minimaal IPX4
Een strook van 60 cm rond het bad of de douchebak. Een douche met een vlakke vloer heeft geen zone 2.
België: volume 2 · AD4, alleen bij een bad
Buiten de zones
lagere eis
Wel moeten alle stroomkringen van de badkamer beveiligd zijn met een aardlekschakelaar van maximaal 30 mA.
België: AD2
In een openbare badinrichting waar met waterstralen wordt schoongemaakt, is minimaal IPX5 nodig. In een badkamer thuis is IPX4 de eis.
Woont u in België? Zo leest u de tekening
- Zones heten volumes. Zone 0 is volume 0, zone 1 is volume 1 en zone 2 is volume 2. De maten in de tekening gelden ook in België, op één punt na bij het bad (zie hieronder).
- De IP-eis heet een AD-code. Volume 0 vraagt AD7, dat komt overeen met IPX7. Volume 1 en volume 2 vragen minimaal AD4, dat komt overeen met IPX4.
- Onder het bad is volume 1. Dit was vroeger volume 1bis. In de tekening is het gearceerd.
- Bij een bad meet u de 2,25 m vanaf de bodem van het bad, niet vanaf de vloer. Zit er een watertoevoer hoger, dan loopt volume 1 tot die hoogte.
- Bij een douche telt elke vaste watertoevoer. Volume 1 loopt tot 1,20 m vanaf elke vaste watertoevoer. Welke dat in uw douche zijn, bepaalt uw elektricien.
- Een douche heeft geen volume 2, ook niet met een douchebak. Bij een douchebak van minstens 10 cm diep met randen verder dan 1,20 m loopt volume 1 tot die randen.
- Volume 3 bestaat niet meer. Dat geldt sinds 1 maart 2025.
Wat betekent de IP-code?
IP staat voor International Protection. De code komt uit de Europese norm EN 60529 en bestaat uit twee cijfers. Het eerste cijfer zegt hoe goed het apparaat beschermd is tegen vaste deeltjes zoals stof. Het tweede cijfer zegt hoe goed het beschermd is tegen water. Staat er een X, dan is dat onderdeel niet getest of niet opgegeven. Dat betekent niet dat er geen bescherming is.
Eerste cijfer: vaste deeltjes (zoals stof)
- 4 deeltjes groter dan 1 mm
- 5 stofbeschermd
- 6 stofdicht
Tweede cijfer: water
- 4 spatwater uit alle richtingen
- 5 waterstralen
- 6 krachtige waterstralen
- 7 tijdelijk onder water: 30 minuten, tot 1 m diep
X in plaats van een cijfer
Dat onderdeel is niet getest of niet opgegeven.
Tot en met cijfer 6 tellen de waarden op: een apparaat met IPX5 is ook getest op spatwater. Cijfer 7 is een andere test, namelijk onderdompelen. Een apparaat met alleen IPX7 is dus niet vanzelf bestand tegen waterstralen. Is het op allebei getest, dan staan beide codes erop, bijvoorbeeld IP65/IP67.
Codes die u vaak ziet
| Code | Vaste deeltjes (zoals stof) | Water |
|---|---|---|
| IPX4 | niet opgegeven | spatwater |
| IP44 | groter dan 1 mm | spatwater |
| IPX5 | niet opgegeven | waterstralen |
| IP65 | stofdicht | waterstralen |
| IP66 | stofdicht | krachtige waterstralen |
| IP67 | stofdicht | 30 minuten onder water, tot 1 m |
Drie misverstanden over IP-waarden
Misverstand
"IP67 is beter dan IPX5"
Zo zit het
Niet in de badkamer. IP67 betekent dat het apparaat een half uur onder water kan, tot 1 meter diep. IPX5 betekent dat het bestand is tegen waterstralen. Dat zijn twee verschillende tests. Voor de plek naast bad of douche gaat het om spatwater, en daarvoor is IPX4 de eis.
Misverstand
"In zone 1 is IP65 verplicht"
Zo zit het
Dat leest u vaak, maar de eis is minimaal IPX4. Alleen in een openbare badinrichting waar met waterstralen wordt schoongemaakt, is IPX5 nodig. In België kan de eis hoger liggen als er op die plek meer water komt. Een hogere waarde mag altijd, maar is geen eis.
Misverstand
"Met een hoge IP-waarde mag het apparaat overal"
Zo zit het
Nee. De zone bepaalt ook hoe het apparaat aangesloten mag worden. In zone 1 mag een apparaat op 230 volt alleen vast aangesloten worden, niet met een stekker. Dat geldt in Nederland en in België. En een stopcontact mag niet in elke zone, ook al is het apparaat zelf waterdicht.
De zones in Nederland
In Nederland staan de regels voor de elektrische installatie in NEN 1010. Deel 7-701 gaat over ruimten met een bad of douche. Dat deel volgt de Europese norm HD 60364-7-701. In de bouwregels is NEN 1010:2015 aangewezen, met de wijzigingen tot 2020; de nieuwste uitgave is NEN 1010:2020+C1:2024. Voor de badkamer zijn de regels in beide uitgaven gelijk. De zones lopen zo:
Zone 0
Is de binnenkant van het bad of de douchebak. Bij een douche zonder douchebak is het de vloer tot 10 cm hoogte, binnen dezelfde 1,20 m als zone 1.
Zone 1
Ligt boven het bad of de douchebak, vanaf de vloer tot 2,25 m hoogte, of tot de hoogste vaste douchekop als die hoger hangt. Bij een douche zonder douchebak is zone 1 alles binnen 1,20 m van het midden van de vaste watertoevoer op wand of plafond. De bereikbare ruimte onder het bad of de douchebak hoort ook bij zone 1.
Zone 2
Is een strook van 60 cm rond zone 1, vanaf de vloer tot 2,25 m hoogte, of tot de hoogste douchekop als die hoger hangt. Dat geldt bij een bad en bij een douche met douchebak. Een douche zonder douchebak heeft geen zone 2; daar is zone 1 groter.
Let op: een aflopende vloer telt als douchebak
Loopt de vloer van uw inloopdouche af naar het putje, of ligt er een verlaagd gedeelte? Dan telt dat volgens NEN 1010 als een douchebak. Zone 1 loopt dan tot de rand van dat gedeelte, met daaromheen 60 cm zone 2. Alleen bij een vlakke vloer geldt de 1,20 m vanaf de watertoevoer zonder zone 2. In België geldt bij een douche 1,20 m vanaf elke vaste watertoevoer en is er geen volume 2.
Stopcontact en aardlekschakelaar
In zone 0, 1 en 2 hoort geen gewoon stopcontact van 230 volt. In zone 2 mag alleen een scheerstopcontact of een stopcontact op zeer lage veiligheidsspanning. Buiten de zones mag een gewoon stopcontact. Alle stroomkringen in de badkamer moeten beveiligd zijn met een aardlekschakelaar van maximaal 30 mA.
Handdoekradiator in zone 1
In zone 1 mogen alleen vast opgestelde en vast aangesloten toestellen hangen, die volgens de fabrikant geschikt zijn voor zone 1. NEN 1010 noemt handdoekrekken daarbij als voorbeeld. Een radiator met stekker hoort dus niet in zone 1.
Openbare badinrichting
Wordt een badruimte gebruikt als openbare badinrichting en schoongemaakt met waterstralen? Dan moet het elektrisch materieel daar minimaal IPX5 hebben.
De volumes in België (AREI, vanaf 1 maart 2025)
In België staan de regels in het AREI, hoofdstuk 7.1. Dat hoofdstuk is vernieuwd bij koninklijk besluit van 3 oktober 2024, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 28 oktober 2024. De nieuwe regels gelden sinds 1 maart 2025.
Wat er veranderde
Volume 3 bestaat niet meer.
Het vroegere volume 1bis, de ruimte onder het bad of de douchebak, valt nu onder volume 1.
Een douche heeft alleen volume 0 en volume 1. Volume 2 bestaat alleen nog bij een bad.
Er zijn meer vaste apparaten toegelaten in volume 1, zoals een infraroodpaneel, als ze daarvoor geschikt zijn en vast aangesloten worden.
Vaste plaatsingshoogtes voor stopcontacten zijn geschrapt. De keuze hangt nu af van de invloed van water op die plek.
Begonnen de werken vóór 1 maart 2025 en vindt de keuring daarna plaats, dan gelden overgangsregels. Uw elektricien weet welke.
Zo lopen de volumes
Volume 0
Is de binnenkant van het bad. Bij een douchebak van minstens 10 cm diep is het de binnenkant van de bak, tot 10 cm boven de bodem. Bij een douche zonder bak, of met een bak minder dan 10 cm diep, is het de vloer tot 10 cm hoogte, binnen 1,20 m van elke vaste watertoevoer.
Volume 1
Ligt boven het bad, tot 2,25 m boven de bodem van het bad of tot de hoogste watertoevoer als die hoger zit. De ruimte onder het bad hoort erbij. Bij een douche is volume 1 alles binnen 1,20 m van elke watertoevoer, tot 2,25 m hoogte of tot de hoogste watertoevoer.
Volume 2
Is een strook van 60 cm rond volume 1 van het bad, even hoog als volume 1. Bij een douche is er geen volume 2.
AD-codes in plaats van IP-codes
Het AREI drukt de bescherming tegen water uit in AD-codes in plaats van IP-codes. Volume 0 vraagt AD7, dat komt overeen met IPX7. Volume 1 en 2 vragen minimaal AD4, dat komt overeen met IPX4. Buiten de volumes geldt AD2: bescherming tegen druppelend water.
Verschilstroomschakelaar en keuring
Alle stroomkringen die de badkamer voeden, moeten beveiligd zijn met een verschilstroomschakelaar van maximaal 30 mA. Die schakelaar zit buiten de badkamer. Bij een nieuwe installatie of een belangrijke wijziging hoort in België een keuring door een erkend keuringsorganisme.
Wat mag in welke zone?
In de tabel ziet u per zone wat de regels in België zeggen. Voor Nederland geldt dezelfde IP-eis per zone. Eén verschil: in Nederland mag in zone 2 geen gewoon stopcontact van 230 volt, in België wel met extra beveiliging.
| Regel | Volume 0 | Volume 1 | Volume 2 (alleen bij een bad) | Buiten de volumes |
|---|---|---|---|---|
| Minimale bescherming tegen water | AD7, komt overeen met IPX7 | AD4, komt overeen met IPX4 | AD4, komt overeen met IPX4 | AD2 |
| Stopcontact op 230 volt | niet toegelaten | niet toegelaten; alleen op zeer lage veiligheidsspanning | toegelaten met een verschilstroombeveiliging van zeer grote gevoeligheid, of per stopcontact een beschermingstransformator van maximaal 100 W | toegelaten |
| Vast apparaat op 230 volt | niet toegelaten; alleen apparaten op zeer lage veiligheidsspanning | toegelaten als het geschikt is voor volume 1 en vast aangesloten wordt | toegelaten, vast aangesloten of met stekker | toegelaten |
| Apparaat met stekker | nee | nee | ja, als het stopcontact aan de eisen van volume 2 voldoet | ja |
Wat betekent dit voor een elektrische handdoekradiator?
Een elektrische of hybride handdoekradiator verwarmt met een verwarmingselement onderin de radiator. Het element bepaalt de IP-waarde. Bij de meeste radiatoren kiest u het element op de productpagina.
Ons advies
MOA of MOA WiFi
Hangt de radiator in een zone dicht bij bad of douche? Dan zijn de MOA- en MOA WiFi-elementen het breedst inzetbaar. In zone 1 is een vaste aansluiting verplicht, en die kan bij allebei.
MOA
- bestand tegen waterstralen (IPX5)
- vaste aansluiting mogelijk
- droogstand voor handdoeken
MOA WiFi
- bestand tegen waterstralen (IPX5)
- vaste aansluiting mogelijk
- bediening met de app en een weekprogramma
Bekijk de elektrische handdoekradiatoren
De handleidingen van de MOA- en MOA WiFi-elementen bevestigen dit: de uitvoering zonder stekker mag in zone 1. Waar uw radiator mag hangen, beoordeelt uw elektricien.
| Element | SIM | MEG | MOA | MOA WiFi | KTX 4 BLUE |
|---|---|---|---|---|---|
| Waterdichtheid | IP67 | IPX4 | IPX5 | IPX5 | IPX5 |
| Wat dat betekent | stofdicht en tijdelijk onder water | spatwater | waterstralen | waterstralen | waterstralen |
| Aansluiting | altijd met stekker | stekker of vaste aansluiting | stekker of vaste aansluiting | stekker of vaste aansluiting | altijd met stekker |
Stekker of vaste aansluiting
Heeft het element een stekker, dan moet ook het stopcontact op een toegelaten plek zitten. Hangt de radiator dichter bij bad of douche, dan kiest u bij de elementen MEG, MOA en MOA WiFi voor "Vaste aansluiting met kabelafdekking". Het element heeft dan geen stekker en uw elektricien sluit het vast aan. Het SIM-element en het KTX 4 BLUE-element hebben altijd een stekker.
Volgens de handleidingen van de fabrikant mag een element zonder stekker in zone 1 hangen. Een element met stekker hoort volgens de nieuwste handleidingen, van de MOA WiFi- en SIM-elementen, buiten zone 2. Dat geldt ook in België.
Infraroodpanelen
Onze infraroodpanelen hebben IP65 of IP66. Ook daarvoor geldt: de zone bepaalt waar het paneel mag hangen en hoe het aangesloten wordt. Welke elementen er zijn en wat ze kunnen, leest u op de pagina elektrische handdoekradiatoren.
Waarop deze uitleg is gebaseerd
Laatst gecontroleerd op 7 november 2026
- IP-codes: EN 60529 (IEC 60529).
- Nederland: NEN 1010, hoofdstuk 7-701. Gecontroleerd tegen NEN 1010:2015, de uitgave die de bouwregels aanwijzen, en tegen de nieuwste uitgave NEN 1010:2020+C1:2024. Voor de badkamer zijn de regels in beide gelijk. De beoordeling in uw badkamer laat u altijd over aan een erkend elektricien.
- België: AREI hoofdstuk 7.1, zoals gewijzigd bij koninklijk besluit van 3 oktober 2024 (Belgisch Staatsblad 28 oktober 2024), van toepassing vanaf 1 maart 2025.
- Elementen en panelen: de productgegevens in onze webshop.
Veelgestelde vragen
Welke IP-waarde heb ik nodig in de badkamer?
In zone 0, in het bad of de douchebak, minimaal IPX7. In zone 1 en zone 2 minimaal IPX4. Alleen in een openbare badinrichting waar met waterstralen wordt schoongemaakt, is minimaal IPX5 nodig. Buiten de zones is de eis lager. Waar uw apparaat hangt en welke zone dat is, beoordeelt een erkend elektricien.
Wat is het verschil tussen IP67 en IPX5?
IP67 betekent stofdicht en bestand tegen een half uur onder water, tot 1 meter diep. IPX5 betekent bestand tegen waterstralen; voor stof is dan niets getest of opgegeven. Het zijn twee verschillende tests: een apparaat met alleen IP67 is niet vanzelf bestand tegen waterstralen.
Wat is het verschil tussen IP44 en IPX4?
Allebei beschermd tegen spatwater uit alle richtingen. Bij IP44 is ook getest op vaste deeltjes groter dan 1 mm. Bij IPX4 is dat niet getest of niet opgegeven. Voor de zones in de badkamer telt het tweede cijfer.
Mag een elektrische handdoekradiator met stekker in de badkamer?
Ja, als de radiator en het stopcontact op een plek hangen waar dat mag. Een gewoon stopcontact hoort in Nederland niet in zone 0, 1 en 2; in België mag het in volume 2 met extra beveiliging. In zone 1 moet een radiator vast aangesloten zijn, zonder stekker. Volgens de handleidingen van de fabrikant hoort een element met stekker buiten zone 2. Moet de radiator dichter bij bad of douche, kies dan een element met een vaste aansluiting. Laat de plek altijd beoordelen door een erkend elektricien.
Mag een handdoekradiator naast de douche hangen?
Dat hangt af van de afstand tot de douchekop, de IP-waarde van het element en hoe het aangesloten is. In België ligt binnen 1,20 m van elke vaste watertoevoer volume 1. In Nederland is dat zo bij een douche met een vlakke vloer. Heeft de douche een bak of een aflopende vloer, dan loopt zone 1 tot de rand daarvan en ligt er 60 cm zone 2 omheen. In zone 1 moet de radiator vast aangesloten zijn en minimaal IPX4 hebben. Een erkend elektricien beoordeelt wat in uw badkamer kan.
Wat is er in België veranderd op 1 maart 2025?
Volume 3 is geschrapt, het vroegere volume 1bis onder het bad valt nu onder volume 1, en een douche heeft geen volume 2 meer. Vaste plaatsingshoogtes voor stopcontacten zijn geschrapt. En er zijn meer vaste apparaten toegelaten in volume 1, zoals een infraroodpaneel, als ze daarvoor geschikt zijn en vast aangesloten worden.
Hebben jullie elementen die vast aangesloten kunnen worden?
Ja. Bij de elementen MEG, MOA en MOA WiFi kiest u op de productpagina voor “Vaste aansluiting met kabelafdekking”. Het element heeft dan geen stekker; een erkend elektricien sluit het vast aan.
Heb ik een aardlekschakelaar nodig voor de badkamer?
Ja. Alle stroomkringen in de badkamer moeten beveiligd zijn met een aardlekschakelaar van maximaal 30 mA, in Nederland en in België. In België heet dat een verschilstroomschakelaar en zit hij buiten de badkamer.
Deze pagina is algemene informatie, met zorg samengesteld; u kunt er geen rechten aan ontlenen. Of een radiator in uw situatie past, hangt af van uw woning, uw installatie en uw verwarming. Laat uw keuze beoordelen door uw installateur.